Wat is een ecologische tuin?
In een ecologische tuin houd je rekening met alles wat leeft. Niet alleen met de planten, maar ook met insecten, vogels, egels en het bodemleven. Sjors noemt ecologisch tuinieren daarom vooral een mindset: ‘Alles wat je doet, heeft invloed op de kringloop in de tuin.’
Dat betekent dat je verder kijkt dan de buitenkant. Een plant kan er prachtig uitzien, maar de vraag is ook hoe die plant is opgekweekt. Welke potgrond is gebruikt? Zijn er bestrijdingsmiddelen ingezet? Komt de plant uit een verwarmde kas of van ver weg? Wie ecologisch wil tuinieren, kiest zoveel mogelijk voor planten en materialen die natuurlijk zijn gegroeid of gewonnen en uiteindelijk iets toevoegen aan het leven in de tuin.
Hoe begin je een duurzame tuin?
Kijk bij het ontwerp van een tuin goed naar wat er al is. Met welke bodem heb je te maken, waar blijft de grond altijd vochtig, waar komt de meeste zon of schaduw en welke planten doen het al goed? Iedere plant heeft zijn eigen behoeftes. Zet je een plant op een plek die niet heeft wat-ie nodig heeft, dan blijf je duwen en trekken.
De belangrijkste regel is daarom: juiste plant, juiste plek. Kies planten die passen bij de grond, de hoeveelheid zon, de vochtigheid en de minimumtemperatuur in de tuin. Pas dan kunnen ze floreren, zonder dat je steeds hoeft in te grijpen met extra voeding, water of andere middelen.
“Alles wat je doet, heeft invloed op de kringloop in de tuin”
Sjors de Kroon
Welke planten kies je voor een ecologische tuin?
Probeer een ecologische tuin in ieder geval voor een deel te vullen met inheemse beplanting. Dat zijn planten die hier van nature voorkomen en waar insecten en vogels al eeuwenlang voedsel en beschutting vinden. Hoe meer inheemse planten, hoe beter, maar ook een border met verschillende inheemse planten kan al veel doen.
Sjors benadrukt dat we niet alleen naar de honingbij moeten kijken. Die is goed voor honing en speelt een rol bij de bestuiving van fruitgewassen, maar juist solitaire bijen en andere insecten hebben onze aandacht hard nodig. Kies daarom voor verschillende planten die op andere momenten bloeien. Zo is er langer voedsel te vinden voor bijen, vlinders en andere insecten.
LEES OOK
Steeds vaker een dode tuin door droogte? Met deze 5 tuinexpert-tips voorkom je het
Zo belangrijk is biologische beplanting
Wie ecologisch tuiniert, kijkt naar de herkomst van planten. De meeste planten die we bij een tuincentrum vinden, worden zo gekweekt dat ze er op het moment van verkoop op hun best uitzien. Dat kan betekenen dat ze zijn opgekweekt in verwarmde kassen, in potgrond met kunstmest of met middelen die niet passen bij een tuin waarin insecten en bodemleven centraal staan.
Koop je planten en bloemen daarom liever bij een biologische of kleinschalige kweker die transparant is over hun manier van werken. Zo weet je beter wat er bij jou in de tuin komt te staan.
“De belangrijkste regel is: juiste plant, juiste plek”
Sjors de Kroon
Geen gif in een ecologische tuin
In een ecologische tuin gebruik je geen chemische bestrijdingsmiddelen tegen insecten en onkruid en liever ook geen kunstmest. Dit breng het bodemleven uit balans en de tuin zal minder in staat zijn om zichzelf te herstellen.
Zorg voor variatie. Vogels eten insecten, egels eten slakken en een gezonde bodem helpt planten sterker te worden. Zie je toch een plaag ontstaan? Kijk dan eerst wat de oorzaak is. Staat de plant wel op de juiste plek? Is er genoeg variatie in beplanting? Vaak ligt de oplossing niet in bestrijden, maar in beter kijken naar de balans in de tuin.
Hoe zorg je voor een gezonde tuinbodem?
Een ecologische tuin begint onder de grond, bij de schimmels, bacteriën, wormen en kleine organismen die samen zorgen voor een gezonde bodem. Laat bladeren daarom waar het kan liggen, gebruik compost uit eigen tuin en spit de bodem niet onnodig om. Hoe minder je verstoort, hoe beter het bodemleven zijn werk kan doen.
Let ook op potgrond: veel standaard potgrond bevat turf. Voor een ecologische tuin kies je liever voor turfvrije potgrond of een alternatief dat minder belastend is voor de natuur en het klimaat. Gebruik liever ook geen kunstmest. Dat geeft misschien snel resultaat, maar draagt niet bij aan een rijk bodemleven.
“Ecologisch tuinieren is een mindset”
Sjors de Kroon
Welke materialen passen in een ecologische tuin?
Wanneer je materialen – borderranden, plantenpotten en schuttingen bijvoorbeeld – toevoegt aan de tuin, vraag je dan altijd af waar ze vandaan komen. Hoelang gaat het mee en hoe gaat het er uitzien als het veroudert?
Kies bij voorkeur voor natuurlijke, herbruikbare of duurzaam gewonnen materialen.
Hout met een goed keurmerk, tweedehands tegels, hergebruikte stenen of materialen uit de buurt passen beter bij een duurzame tuin dan nieuwe producten die van ver moeten komen.
Vermijd kunststof zoveel mogelijk, zeker als het in de bodem terecht kan komen.
LEES OOK
Verbouwplannen? Dit zijn de duurzaamste houtsoorten
“Zorg voor nestplaatsen, nestkasten voor vogels maar ook rommelige hoekjes waar egels kunnen overwinteren”
Sjors de Kroon
Hoe maak je plek voor vogels, bijen, egels en andere dieren?
Een ecologische tuin hoeft niet perfect opgeruimd te zijn. Sterker nog: dieren hebben juist rommelige hoeken nodig. Laat op een beschutte plek wat bladeren, takken of snoeihout liggen. Daar kunnen insecten overwinteren en egels een schuilplek vinden. Ook nestkasten voor vogels, een insectenhotel op de juiste plek of een waterplek kunnen helpen.
Denk in lagen: bodembedekkers voor kleine dieren, bloeiende planten voor insecten, struiken voor vogels en een boom voor schaduw, voedsel en beschutting. Heb je een schutting? Met een kleine opening onderin kunnen de egels van tuin naar tuin lopen.
“Met alle tuinen bij elkaar kunnen we daadwerkelijk een verschil maken”
Sjors de Kroon
Het belang van een vijver
Wil je meer leven in de tuin? Met een vijver maak je de vogels, insecten, kikkers en andere dieren in de tuin nog blijer. Zeker in warme, droge periodes. Wanneer je geen plek hebt voor een vijver dan kun je bijvoorbeeld ook een waterschaal neerzetten of een teil ingraven, zolang de dieren er maar veilig in en uit kunnen. In een duurzame tuin kies je natuurlijk voor inheemse water- en oeverplanten. Laat vissen liever achterwege in een ecologische vijver, want die kunnen eitjes en larven van amfibieën en insecten opeten.
LEES OOK
Altijd iets te zien: tips voor het aanleggen van een natuurvijver
Moet een ecologische tuin altijd wild zijn?
Een ecologische, duurzame tuin is niet per definitie een heel wilde tuin. Je kunt ook een rustige, stijlvolle tuin maken die ecologisch klopt. Het gaat er vooral om dat je bewuste keuzes maakt: geen gif, geen onnodige kunstmest en zo min mogelijk vervuilende materialen en planten die passen bij de plek.
Wil je een duurzame tuin, maar het liefst wel met strakke lijnen? Werk dan met duidelijke borders, herhaling in beplanting en natuurlijke materialen. Houd je van los en weelderig? Laat planten meer in elkaar overvloeien en geef de natuur de ruimte. ‘Met alle tuinen bij elkaar kunnen we daadwerkelijk een verschil maken’, aldus onze tuinexpert Sjors.
