Ambachtelijk aardewerk- en tegelfabriek: “Wij maken álles zelf, dat geeft veel voldoening”

Als Rikus Oswald vroeger zakgeld wilde, zei zijn vader: ‘Kom maar lekker werken.’ In de aardewerk- en tegelfabriek van de familie Oswald was altijd wel wat te doen. ‘Ik moest kleivoorraden aanleggen, ovens vullen en leeghalen en orders inpakken’, vertelt Rikus. ‘Later mocht ik ook tegels maken.’ Na een paar uitwijkende carrièrestappen herontdekte Rikus de charme van het familiebedrijf. ‘Eenmaal terug bij de tegelfabriek merkte ik dat de liefde voor het ambacht diep zat. Ik wist nog precies hoe alles werkte en herinnerde me hoe ik als jochie scherven verzamelde en aan elkaar lijmde. Alles viel op zijn plek.’

1 van 3

Scherven van geluk

Inmiddels is Rikus ruim dertig jaar directeur van de Harlinger Aardewerk en Tegelfabriek, die zijn ouders in 1972 oprichtten. Die oprichting was het gevolg van een serie toevalligheden. Rikus: ‘Toen mijn ouders hun monumentale kapiteinswoning in Harlingen restaureerden, stuitten ze op klassiek betegelde wanden en schouwen, en vonden ze een beerput vol beschilderde scherven van vóór 1630. Dat fascineerde mijn vader zo dat hij vrijwillig archivaris werd bij gemeentemuseum Het Hannemahuis, om onderzoek te kunnen doen. En daar vond hij, in oude schoenendozen, ruim vijfduizend mapjes met eeuwenoude sponzen. Dat zijn sjablonen om afbeeldingen mee te maken op aardewerk.’ De vader van Rikus ontdekte dat in Harlingen sinds 1598 aardewerk werd gebakken en beschilderd. ‘Hij besloot deze lokale traditie nieuw leven in te blazen.’ Samen met een keramist werden de historische Harlingse recepten voor kleimengsels en tin-glazuren gereconstrueerd, net als het oorspronkelijke, handmatige productieproces. ‘Wij maken wand- en vloertegels, borden, tableaus en allerlei gebruiksvoorwerpen precies zoals ze dat in de zestiende eeuw deden’, zegt Rikus. ‘Omdat wij traditioneel werken, zijn onze tegels geliefd bij restaurateurs en mensen die van een authentieke uitstraling houden.’

1 van 3

Zelf doen

De Friese zeeklei die het bedrijf gebruikt, wordt gewonnen in een natuurgebied net buiten Harlingen. Die klei wordt door intern opgeleide ambachtslieden gegoten, in mallen gedrukt of gedraaid, en daarna geglazuurd en beschilderd. Rikus: ‘Nederlandse klei wordt na het bakken rood of geel. Wil je erop schilderen of een gekleurd glazuur aanbrengen, dan heb je een lichtere ondergrond nodig. Die maken we door de gebakken klei te dompelen in tin-glazuur, een oxide die na verhitting wit wordt. Vervolgens brengt de plateelschilder een tekening aan op het nog natte glazuur met behulp van een sjabloon met gaatjes waar houtskoolpoeder overheen gestreken wordt. Over de houtskoolstipjes wordt met een penseel de definitieve outline geschilderd, waarna de schilder het tafereel inkleurt en een tweede stook volgt. Tijdens deze brand versmelten de verf en het glazuur. Wij maken álles zelf, dat geeft veel voldoening.’

LEES OOK
Binnenkijken in een vrijstaande villa waar geschiedenis en moderne vormen samenkomen

Bron: vtwonen Landelijk | 04-2026 | tekst Eveline Stoel | fotografie Ernie Enkelaar