Professionals aan het woord
Drie experts, van lichtadviseur tot ontwerper, vertellen vanuit hun expertise over hoe je de woonkwaliteit verbetert met de juiste verlichting.
Hoe zorg je dat verlichting geen concurrentie wordt van andere interieurstukken?
‘Kijk naar hoogteverschillen: een eyecatcher hoog, zoals een hanglamp, en een eyecatcher laag, bijvoorbeeld een stoel achterin. Binnen één zichtvlak mag niet alles je aandacht trekken. Let dus op de zichtvelden en combineer elementen die elkaar aanvullen.’
Moeten armaturen neutraal zijn qua kleur om tijdloos te blijven?
‘Niet per se. Het hangt af van de interieurstijl. Beige en brons zijn nu populair, maar tijdloos betekent voor mij ook: contrast. Bij veel beige meubels kan een zwart frame een mooi accent zijn; vind je dat te hard, kies dan voor donkerbrons. Een interieur heeft altijd iets nodig dat wringt. Te perfect voelt onnatuurlijk. Voeg dus bewust spanning toe. Dat is waarom asymmetrie zo goed werkt. Mensen kiezen vaak eerder voor een lamp met een oneven aantal kappen. Alles exact in het midden zetten, oogt juist saai en standaard.’
Hoe kun je de verlichting en sfeer verbeteren zonder grote ingrepen en verbouwingen?
‘Let op kleurtemperatuur: te wit licht oogt koud. Soms is het vervangen van spotjes al een wereld van verschil. Hoge vloerlampen die muren verlichten laten een ruimte optisch groter lijken. Er bestaat ook wandverlichting op accu, dan heb je zelfs geen stopcontact nodig. Controleer of je voldoende sfeerlampen hebt bij de tv-hoek: als het functionele licht uit staat, mag het niet te donker worden. Een leeslamp die je ook naar de wand kunt richten is ideaal.’
Welke zijn volgens jou de it-lampen van het moment?
‘De Flock of Light van Moooi is populair. Hanglamp Valbonne van Duran - naturel bamboe, ook in zwart of wit - geeft veel warmte en blijft tijdloos. Net als de Melt van Tom Dixon; een echte eyecatcher, verkrijgbaar als hang-, vloer- en tafellamp. Ook Shade van By Eve is met de combinatie van glas met stoffen kap een tijdloos stuk.’
Is het een goed idee om lampen uit dezelfde serie te kiezen?
‘De tijd van complete sets is voorbij, ook bij verlichting. Lampen moeten bij elkaar passen, maar niet te gelijkend. Het is soms best veel zoekwerk om de juiste stukken bij elkaar te zetten. Mijn advies is: zoek eenheid in kleur en stijl, niet in exacte herhaling.’
Het aanbod is enorm. Hoe selecteer je iets?
‘Zoek nooit in één keer alle verlichting van je huis, dat lukt gewoon niet. Start met de functie die een lamp moet hebben in een ruimte: wil je indirect licht langs een wand of juist functioneel werklicht boven het aanrecht? Vervolgens kun je werken met een moodboard om materiaalkeuze en stijl te filteren. Als het aanbod je overweldigt, laat je dan adviseren door een interieurspecialist.’
“Een interieur heeft altijd iets nodig dat wringt. Te perfect voelt onnatuurlijk”
Waarom zijn jullie zo gefascineerd door verlichting?
Tineke: ‘Eén van onze eerste ontwerpen als Ontwerpduo, de Lloop lamp, was meteen een bestseller bij Vij5. Het boeiende is dat we de techniek er haast onzichtbaar in verwerkten. Vooral Nathan is daar sterk in. Het modulaire Light Forest ontwierpen we vrij vroeg in onze carrière en werd een groot succes. We mochten het ontwerp al over heel de wereld installeren. Omdat het volledig aanpasbaar is, kunnen we vooraf met klanten de ruimte en de gewenste sfeer bespreken. Zo konden we onze kennis verdiepen en ons als echte specialisten ontwikkelen.’
‘It’s light, it’s magic’, zeggen jullie. Waarin zit voor jullie de magie?
‘Als kind was ik al gefascineerd door licht en schaduw. Het is, denk ik, iets oermenselijks. Ik herinner me een schooluitstapje met een demonstratie van koel en warm licht: één druk op de knop, en de sfeer in de kamer veranderde. Dat vond ik magisch. Licht is misschien wel het belangrijkste aspect van een interieur. Onze naam Aptum betekent ‘aanpasbaar’ en dat is precies wat ik belangrijk vind: licht laten meebewegen met je stemming en behoeften. Voor het grote raam van onze slaapkamer hangen bijvoorbeeld drie soorten gordijnen die je langs elkaar kunt schuiven. Elke stof verspreidt het licht anders, zodat je exact kunt bepalen hoeveel licht binnenvalt. Met licht kun je ook verwondering wekken. Neem ons ontwerp Living Circle: een eenvoudige armatuur met verschillende lichtsettings. Bij één stand lijkt het alsof de zon door het bladerdek filtert. Op de vloer verschijnen lichtvlekken die langzaam bewegen, alsof de wind erdoor waait. Daar kun je eindeloos naar blijven kijken.’
Hoe zien jullie de toekomst van verlichting?
‘Alles wordt kleiner, onzichtbaarder en draadloos. Uiteindelijk zal licht in een ruimte aanwezig kunnen zijn zonder dat je de bron ziet. Aansturen kan gewoon met je stem, of het licht past zich automatisch aan je hartslag aan via het horloge dat je draagt. Dat vind ik zelf niet de meest interessante weg. Ik houd van eenvoud, juist ook in de bediening. Tegelijkertijd zie je een heel nieuwe stroming ontstaan: de immersive experience, populair in de kunstwereld. Als ontwerper is het boeiend die technologieën te volgen en na te denken hoe wij die kunnen toepassen.’
Moet licht opvallen?
‘Dat hangt af van de ruimte. In doorloopruimtes, zoals een entree, mag licht best aanwezig zijn. In de zithoek houd ik het liever rustig en tijdens een feestje mag het juist sprankelen in alle kleuren. Omdat de meeste van onze ontwerpen instelbaar zijn, kan dat gewoon. We werken veel met kleur en zelfs twinkelend licht, maar waken er streng voor dat het nooit een gimmick wordt.’
“Uiteindelijk zal licht in een ruimte aanwezig kunnen zijn zonder dat je de bron ziet”
Waarom is goede verlichting meer dan alleen een lamp kiezen?
‘Verlichting is vaak een ondergeschoven kindje. In de winter beseffen mensen plots dat er onvoldoende licht is. Vaak weten ze niet goed waar te beginnen om dit op te lossen. Zomaar een lamp bijkopen is niet voldoende. Je moet altijd het totaalplaatje bekijken.’
Waar moet je op letten bij het maken van een lichtplan?
‘Met een lichtplan breng je per ruimte in kaart welke verlichting waar komt. Het is daarbij key diffuus, direct en indirect licht te combineren. Diffuus licht is een heel rustige basisverlichting. Een opalen bol die via alle kanten een zacht licht verspreidt, bijvoorbeeld. Direct licht is rechtstreeks op iets gericht, zoals een spot. Indirect licht is verlichting waarbij je de lichtbron niet ziet en dat wordt gereflecteerd door het oppervlak waarop het schijnt. Denk aan een up- of downlighter. Verlicht je zo het plafond of de muur van onder tot boven, dan lijkt de ruimte hoger.’
In welke fase kun je het beste werk maken van het lichtplan?
‘Als alle vaste elementen bepaald zijn: de muren en functies zijn verdeeld en je weet waar de keuken en badkamer komen. Dat je nog niet precies weet welke vloer en wandbekleding je kiest, is niet erg. We merken wel dat architecten niet altijd de juiste vragen stellen, waardoor bijvoorbeeld blijkt dat er geen lichtpunt is om een kunstwerk uit te lichten. Schakel een lichtadviseur daarom niet pas op het laatste moment in. Al is er gelukkig altijd wel ruimte voor verbetering.’
Hoe weet je of je genoeg lichtpunten hebt?
‘Bedenk vooraf goed wat je wilt uitlichten. Hangt er iets aan de muur dat mag opvallen? Dan is het belangrijk dat je niet in je eigen schaduw staat en daarom moet je ook voldoende zijdelings bijlichten met een rail of wandlampen. Veel hangt ook af van de functie van de ruimte: in een keuken heb je meer licht nodig dan in de tv-hoek. Met licht kun je bovendien diepte in een woning creëren. Door alle hoeken van een ruimte te verlichten, bijvoorbeeld met de uitlichting van een plant, ervaar je de hele ruimte.’
Hoeveel lichtpunten zijn er nodig per vierkante meter?
‘Daar zijn geen regels voor. Maar zorg dat alles dimbaar is. Dat is essentieel, zeker omdat het weer veranderlijk is en het de ene dag veel donkerder is dan de andere.’
De opvallendste trends
1. Material world
Van steen tot klei: atypische pure materialen in de hoofdrol.
2. Randgeval
Een spel van illusie dankzij nieuwe technologieën.
3. Sieraad
Als parels of schakels, lampen lijken wel juwelen.
4. Art deco revival
Rijk gekleurd en gedetailleerd als toen, toch helemaal van nu.
5. Chandelier revisited
Een ode aan de kaars, ooit onze lichtbron.
6. Go glossy
Een blinkend laagje voor een touch of glamour.
7. Boeiende buis
De buislamp is terug van weggeweest in vele varianten.
6x stralend stylen met licht
