Ontdek het ambacht: tafels van oude dakspanten

Joost maakt zijn tafels van oude dakspanten, die meestal van naaldhout zijn. ‘Eikenhout is veel te duur en zwaar om spanten van te maken.’ Doordat de spanten bestaan uit verlijmde balken zijn ze oersterk. Zo kan Joost de tafels extreem groot maken zonder extra versteviging of poten in het midden.

Maker Joost van Veldhuizen (vanjoost.com)
Werkplaats Houten loods van 250 m² in Radio Kootwijk
Techniek Zagen, schuren, timmeren, schaven, lijmen, lassen, metaal bewerken, sieraden ontwerpen, fotografie
Favoriete gereedschap ‘Mijn kettingzaag’

vtwonen 1-2020 | Ambacht werkruimte Joost tafels dakspanten werkplaats
Van Staatsbosbeheer huurt Joost een van de twee houten loodsen pal naast Radio Kootwijk, het voormalige zendstation op de Veluwe. ‘Als kind heb ik hier nog gespeeld, toen Staatsbosbeheer het terrein net gekocht had en alles nog vervallen was. Er was alleen stromend water, dus ik heb er zelf een keukentje en wc in gebouwd. Deze plek betekent veel voor me: midden in de natuur en er hangt een goede energie.’
vtwonen 1-2020 | Ambacht werkruimte Joost tafels dakspanten houte schommel

‘Bend the norm’ als motto

We zijn nog geen minuut binnen, het water voor de oploskoffie moet nog koken, maar voordat iemand het in de gaten heeft, duikt het gesprek al de diepte in. Rustig het ijs breken is er niet bij, en dat blijkt tekenend voor Joost: goudeerlijk en weloverwogen vertelt hij zijn verhaal. ‘Als je niet bent opgegroeid zoals ik, valt haast niet uit te leggen hoe knellend die banden zijn. Ik heb geen ongelukkige jeugd gehad hoor, maar het was wel een kleine wereld waarin ik leefde. Ik móest hier weg. Na de middelbare school heb ik eerst een jaar gereisd, daarna ben ik in Amsterdam gaan wonen. Daar deden mijn vrienden heel toffe dingen, eentje was fotograaf bijvoorbeeld, waardoor ik besefte: zoiets kan ik ook met mijn leven gaan doen. Vrijheid is voor mij het allerbelangrijkst; kunnen doen wat je wilt, niet wat andere mensen willen. ‘Bend the norm’ is niet voor niets mijn motto.’

“Alles wat ik maak, heeft een

oergevoel”

vtwonen 1-2020 | Ambacht werkruimte Joost tafels dakspanten
‘Het frappante is: naaldhout weegt niet zo veel. Een tafel van zes meter weegt 280 kilo, dat valt eigenlijk best mee. Mijn vrienden noemen me de mier: zo’n tafel til ik in m’n eentje op. Ik lever ze altijd zelf af. Dat is tof, want zo zie ik altijd waar ze terechtkomen. Daarnaast vind ik dat nog altijd spannend: hoe mensen reageren op het eindresultaat.’

Magische plek

Toch eerst nog even terug naar waar we hier zijn: Radio Kootwijk, het iconische zendstation uit de jaren twintig, midden op de Veluwe. Architect Julius Luthmann baseerde het ontwerp op een sfinx, maar in de volksmond kreeg het al snel de bijnaam ‘de kathedraal’. De legendarische radioverbinding met voormalig Nederlands-Indië is inmiddels al lang verbroken, tegenwoordig is het gebouw vooral bekend van het NOS Jaaroverzicht. En op deze bijna magische plek heeft Joost zijn werkplaats, in de oude houten loods ernaast, die als treinstation fungeerde toen het zendstation werd gebouwd.

werkbank
Het volledige maakproces van een tafel neemt ongeveer een week in beslag, afhankelijk van de lengte, breedte en afwerking, desgewenst met donkere beits – ‘één laag, zodat je de nerven nog ziet’ – en olie. ‘Zelf vind ik onbehandeld hout het mooist. Daar zie je het leven aan af.’ Als laatste handeling bevestigt Joost een genummerd metalen plaatje aan de tafel. ‘Ik nummer alle tafels die ik heb gemaakt, inmiddels staat de teller op 190.’
'werkplaats gereedschap
‘Ik maak elke tafel met de hand. Het allermoeilijkst is de poten mooi uitlijnen met het blad, dat doe ik als de tafel op z’n kop ligt. Ik bevestig ze met pen-en-gatverbindingen en lijm. Het stellen is het lastigst, dat gaat op gevoel.’
gereedschap

“Je kunt met z’n tienen op mijn tafels dansen, weet ik uit

ervaring”

Oude dakspanten

Naast die heftige jeugd zijn er dus wel meer hobbels op de weg geweest voor Joost zijn plek vond. Na een blauwe maandag op de HKU te hebben gezeten en zo’n beetje de hele wereld over te hebben gereisd, vond hij tien jaar geleden een parttimebaan bij Jan van IJken Oude Bouwmaterialen in Eemnes. En daar viel het kwartje. ‘Ik heb hen benaderd en gezegd: ik wil per se bij jullie werken. Maakt niet uit wat ik moet doen, al is het vegen. Toen mocht ik meubels gaan maken, van die robuuste balkentafels. Zij hebben me enorm geholpen. En op een stille vrijdagmiddag heb ik mijn allereerste ‘eigen’ tafel gemaakt. Zes meter lang, van oude spanten uit een fabriekshal. Waarom die lengte? Dat heeft weer met mijn motto te maken, want waarom zou een tafel niet zo lang mogen zijn?

vtwonen 1-2020 | Ambacht werkruimte Joost tafels dakspanten werkkast
‘Ik houd van oude gereedschappen. Uit de inboedel van een oud mannetje hier uit de buurt heb ik zijn complete verzameling gereedschap gekocht. Hij had allerlei gereedschap zelf gemaakt, zoals speciale winkelhaken, daar kick ik op. Wat ik ook nodig heb, het zit hier allemaal in. Ik heb ook een enorme collectie oude lijmklemmen.’
De namen van de meubels – tafels Supper, Jacob en Altar, wieg Noah, vuurkorf Moses – zijn verwijzingen naar een religieus verleden dat altijd een onderdeel van Joost zal zijn. ‘Ik heb me lange tijd afgezet tegen het geloof, maar op mijn dertigste besefte ik dat het een illusie is dat ik dat volledig kan loslaten. Het is nu eenmaal waar ik vandaan kom.’
vtwonen 1-2020 | Ambacht werkruimte Joost tafels dakspanten werktafel

Extra grote tafels

Sinds zeven jaar werkt Joost fulltime als zelfstandig ontwerper. Sindsdien heeft hij het maakproces en de afwerking volledig gefinetuned, maar het omvouwen vormt nog steeds het basisidee. ‘De grootte maakt de tafels al spectaculair genoeg. Doordat spanten in feite bestaan uit losse balken die verlijmd zijn, is zo’n tafel ijzersterk. Daardoor buigt het blad ook niet door. Je kunt er met z’n tienen op dansen, weet ik uit ervaring, haha.’ Joost maakt verschillende objecten, ook lampen, vuurkorven, wiegjes en zelfs sieraden, maar de tafels vindt hij het moeilijkst. ‘Omdat het over gevoel gaat.’

3x typisch Joost

  1. Bij Joost begint het altijd met het materiaal. ‘Ik houd van eenvoud. Alles wat ik maak, heeft een oergevoel.’
  2. Vrijheid is voor Joost het allerbelangrijkst; kunnen doen wat je wilt, niet wat andere mensen willen. Vandaar zijn motto ‘bend the norm’.
  3. Joost doet alles graag anders dan anders. Een tafel van zes meter en 280 kilo? Daar draait Joost z’n hand niet voor om.

Vind jij inspiratie in de creatieve beroepen van anderen? Kijk hier binnen in nog meer studio’s.

nog meer: wooninspiratie