vtwonen

Jos Klaver als minimalistische kunstenaar

Hij is een laatbloeier en aarzelde lang zichzelf kunstenaar te noemen. Maar de drang om te maken is altijd aanwezig. Jos Klaver wil ‘met een vederlicht gebaar de ernst bewaren’. 

Ideeën

In zijn autonome werk plukt hij de vruchten van het gevoel ‘voor de verhouding tussen de witruimtes’, zijn aanleg voor vlakverdeling. Jos Klaver studeerde publiciteitsvormgeving, maar had altijd oog voor de expressieve kant van het vak. ‘Ik was al vroeg in de ban van letters schrijven. Dat is tenslotte ook een soort tekenen. Een letter is een teken én betekenis. Het is de ondergrond van typografie, de basis van vormgevoel.’

De fascinatie voor het lege vel papier, ‘om vanuit het niets iets te maken’, is nog altijd een motor die hem op gang helpt. Klaver bezweert dat het hem niet te doen is om het knappe van de tekening. ‘In een naturalistische weergave ben ik niet geïnteresseerd, het gaat om ideeën. Je zet een lijn. Welke uitdrukking geef je eraan? Daar begint het mee.’

De ontdekking van het veelzijdige oeuvre van Joseph Beuys  – de Duitse kunstenaar die jarenlang in Kleve, niet ver van Klavers woonplaats Molenhoek werkte – was een openbaring. Beroemde Beuys-statements als ‘ieder mens is een kunstenaar’ en ‘denken is een vorm van plastische kunst’ zijn hem uit het hart gegrepen. ‘Wie naar Beuys kijkt, zet zijn hersens aan het werk. Het is kunst met een eigen logica, wars van een esthetische norm. Juist als het er net naast zit en schuurt, wordt het interessant. Kijk je anno 2016 naar Karel Appel, dan zie je inmiddels een klassiek schilderij. Maar Beuys? Die zadelt je nog altijd met vragen op.’

Drang om te maken

Tijdens Klavers professionele loopbaan als grafisch ontwerper en tekendocent aan de Arnhemse kunstacademie groeide zijn belangstelling voor vrije kunst. De drang om te maken is sterk. Klaver: ‘Zoals een ander schrijft, maak ik een tekening. Of een schilderij. Een potlood is heel direct, kan je meeslepen, zonder dat je precies onder woorden kunt brengen waarom. Dat is het raadsel. Zodra Cy Twombly een potloodlijn op papier zette werd het kunst, voelde je spanning en opwinding.’ Bij de tekencursussen die Klaver – eens een leraar, altijd een leraar – organiseert, komt hij het ook tegen. ‘Laatst zat er weer zo iemand tussen. Technisch haperde er van alles aan, maar de lijn was zo bijzonder, daar zat vuur en leven in. Je kunt mensen leren kijken, maar niet in een begaafd tekenaar of schilder veranderen. Dat zit in je====; En om het misverstand nogmaals uit de weg te ruimten: met techniek heeft dat weinig te maken.’

Toegankelijk

Klaver houdt van het spontane, laagdrempelige van tekeningen: eenvoudig materiaal en een eenvoudige drager. ‘Tekenen biedt geen kans je ergens achter te verschuilen. Het is direct en toegankelijk.’

Als hij acrylverf gebruikt, werkt Klaver graag op karton, resthout, gelijmde doeken en verpakkingsmateriaal. ‘Ik ben geïnteresseerd in simpele vormen en vlakken, heb niet de behoefte om dieptes of schilderkunstige toets te suggereren.’

Vooruit, nog twee bewonderde voorbeelden. Klaver: ‘Jonathan Meese is een schilder, maar hij tekent met zijn tube. Als ik studenten voor het eerst Saul Steinberg liet zien, wisten ze zich er geen raad mee. ‘O, cartoons’, verzuchtten ze dan. Typisch Nederlands: zodra er een zweem van lichtheid is, wordt het verdacht. Jammer, want zo zie je het genie van zo’n man over het hoofd. Het is juist knap om met een vederlicht gebaar toch de ernst te bewaren.’

Toen Klaver jaren geleden op de KunstRAI exposeerde, drentelde een bezoeker voor zijn schilderijen. ‘Ik zag dat hij iets kwijt wilde. Dat was dit: ‘U durft wel, hè.’ Daarmee bedoelde hij te zeggen dat hij zoiets onbeholpens zelf ook nog wel zou kunnen maken. Doorgaans beschouw ik dat als een groot compliment. Een variant op het thema is deze: ‘Hoe lang doet u daar nou over?’ Vaak in één adem gevolgd door: ‘Wat mag het kosten?’

Een van de meest gangbare verwijten in de kunstkritiek is het gebrek aan consistentie. Klaver haalt zijn schouders op. ‘Waarom zou je je zo laten vastpinnen? Een plan of een thema? Ik blijf er liever uit de buurt. Wat ik doe is serieus, maar het moet allemaal niet te zwaar worden. In de kern ben ik geen expressionist. Eerder een minimalist: ik vraag me altijd af of het nog iets minder kan. De beste kunst bezwijkt niet onder zijn eigen gewicht. Misschien schuilt in dat verlangen naar lichtheid mijn consistentie.’

Bron: Eigen Huis & Interieur maart 2016 | Tekst: Jack Meijers | Foto’s: James Stokes en Petra Hermanussen | Productie: Rob Jansen

Vorige artikel Volgende artikel

reageren

Alle velden met een * zijn verplicht

Reacties

>

Sjoerd op 4 juli 2016 om 00:00

Top verhaaltje, Jos klaver is mijn docent geweest. Geweldig ervaring en heel goed les gegeven, fijn.....Ik kreeg laatste beoordeling van dikke 9 cijfer. Trots op mezelf!

Shop suggesties

Inspiratie suggesties